De eerste bijeenkomst van het parlement van de Sami vond plaats in Karasjok op 9 oktober 1989 en werd plechtig geopend door koning Olav. Sindsdien worden de vertegenwoordigers van de Sami om de vier jaar verkozen, samen met de vertegenwoordigers van het Storting (het Noorse parlement).
Professor Ole-Henrik Magga was de eerste voorzitter van het Sami-parlement en tevens de eerste voorzitter van het permanente forum van de Verenigde Naties voor inheemse volkeren. Volgens hem heeft het parlement de Sami nieuw zelfvertrouwen gegeven. Foto: Sami-hogeschool
"De creatie van het parlement heeft de Sami-bevolking vertrouwen gegeven in zichzelf, in de eigen capaciteiten en de eigen kracht. De rol van het parlement was dan ook zeer positief," aldus Ole-Henrik Magga, de eerste voorzitter van het Sami-parlement en eerste voorzitter van het permanente forum van de Verenigde Naties voor inheemse volkeren.
Toename van het aantal geregistreerde Sami
Voor de parlementsverkiezingen van de Sami werd een specifieke lijst met kiezers opgesteld.
Er wordt geschat dat in Noorwegen 40.000 tot 65.000 Sami wonen. Niemand weet exact met hoeveel ze zijn. Tijdens de voorbije 20 jaar kozen steeds meer Noren van Sami-origine ervoor om zich opnieuw te laten registreren als Sami.
Voor de verkiezingen van 2009 hadden zich 13.890 Sami geregistreerd op de Sami-kieslijst, wat een stijging met 10 % betekent in vergelijking met de vorige verkiezingen. Deze stijging was vooral duidelijk in Zuid-Noorwegen (Lulli-Norga), waar het aantal kiezers steeg met meer dan 30 %.
Rol van het Sami-parlement
De rol van het Sami-parlement bestaat erin te ijveren voor de erkenning van de basisrechten van de Sami en de cultuur, de taal en de maatschappij van de Sami te behouden en te versterken, net zoals de verschillende Samische tradities.
Het nieuwe parlementsgebouw van de Sami werd opgetrokken in 2000. Het omvat niet alleen het parlement van de Noorse Sami, maar ook een speciale bibliotheek en de archieven van de Sami . Foto: Bjarne Riesto/ Stein Halvorsen AS Sivilarkitekter MNAL
"Er zijn diverse belangrijke doorbraken geweest, zoals het recht van alle Sami-kinderen om hun eigen taal te leren en onderwijs te volgen in het Samisch," zegt Ole-Henrik Winkel. Hij benadrukt ook de goedkeuring van de Finnmarkwet (Finnmarksloven), die van kracht werd in 2005 na voorbereidend werk door het Samische parlement.
De wet verleent de Sami en de andere bewoners van Finnmark rechten op de gronden en watervoorraden van deze regio. Op die manier komt een gebied groter dan Denemarken in handen van een lokale instantie in plaats van de staat.
"Deze gebeurtenis is ook op wereldschaal van belang," verklaart de voormalige voorzitter van het Samische parlement.
Advies aan andere inheemse volkeren
Samen met verschillende andere Samische instellingen zet het parlement van de Sami zich in voor de rechten van andere inheemse volkeren. De Noorse Sami hebben al herhaaldelijk opgetreden als woordvoerders om de aanspraken en verwachtingen van andere inheemse volkeren te verwoorden. Zo waren de Sami goed vertegenwoordigd tijdens de gesprekken over de goedkeuring van verdrag 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie betreffende de inheemse en in stamverband levende volken.
"Er is een duidelijk verband tussen het parlement van de Sami en de internationale rol van de Sami, ook al was hun invloed al voelbaar voor de creatie van het parlement, dankzij de vele personen die gestreden hebben om deze volksvertegenwoordiging te kunnen verwezenlijken. We mogen trots zijn op wat de Sami van ons land hebben gerealiseerd. Niet alleen zijn ze een voorbeeld, maar ze geven ook advies aan andere inheemse volkeren om dezelfde strijd te voeren," aldus Ole-Henrik Magga.
Een internationale taak
De Parlementaire raad van de Sami, waarin vertegenwoordigers zitten van de Sami-parlementen van Noorwegen, Zweden en Finland, heeft drie doelstellingen: de rechten versterken van de inheemse volkeren, milieunormen uitwerken die een gunstige materiële basis garanderen voor de cultuur van de Sami en andere inheemse volkeren, en werken aan de een ontwikkeling van de noordelijke gebieden waarin voldoende aandacht gaat naar de cultuur en samenleving van de Sami en de andere inheemse volkeren.
Een eerste stap naar een oplossing
Voor Ole-Henrik Magga vormt het Sami-parlement geen definitieve oplossing voor de Sami en de andere inheemse volkeren, maar een nieuwe stap naar een ander systeem.
"Het Samische parlement is een erkende instelling, waardoor het mogelijk is om in dialoog te treden met de ministeries en de overheid. Hoewel het niet de enige manier is waarop de andere inheemse volkeren zich kunnen organiseren, zijn heel wat onder hen geïnteresseerd in het model van het Sami-parlement en de onderliggende principes ervan. Het model is vooral geschikt voor volkeren die een geïntegreerde minderheid vormen binnen een ander volk," benadrukt hij.
De schuine muur van het Sami-parlement en van het kantongerecht van Tana vangt de sneeuw op en zorgt zo voor een betere thermische isolatie. Tegelijk wordt een band gecreëerd tussen de architectuur, het milieu en de seizoenen. Foto: Bjarne Riesto/ Stein Halvorsen AS Sivilarkitekter MNAL
Het kantongerecht van Tana is het eerste Samische kantongerecht van Noorwegen. Foto: BarentsPhoto.com
Het Sami-parlement heeft een consultatieve rol bij de Noorse overheid en is bevoegd voor alle dossiers waarbij de Sami betrokken zijn.