Beschrijving
De nijverheid in de kuststreek van Noorwegen – traditionele visserij, viskwekerij, visverwerking en -verkoop – is erg uitgebreid en behaalde in 2001 een exportcijfer van NOK 31,4 miljard, wat het de tweede belangrijkste exportindustrie van Noorwegen maakt. Ongeveer 38.000 personen leven rechtstreeks van de visvangst.
De ondernemingen die actief zijn in de visserij spreiden hun activiteiten uit over bijna heel de Noorse kust. Ze gebruiken verschillende productiemethodes en werken gedurende meerdere seizoenen. De productie hangt af van de weersomstandigheden en de quota, wat betekent dat de activiteit kan worden stopgezet door een gebrek aan grondstoffen. De viskwekerijen (voor het merendeel zalm) produceren op bepaalde plaatsen ook visfilets, maar de activiteit bestaat vooral uit het doden en verpakken van vis.
In 2002 kenden de zalmproducerende ondernemingen grote problemen. Door haar visserijovereenkomst met de EU moet Noorwegen haar zalm aan de minimumprijs verkopen. Bovendien is de concurrentie met andere zalmproducten van buiten de EU gevoelig gedaald. De prijs van de zalm daalde met 50 % op een jaar tijd. Tot vandaag kent deze industrie meer ontslagen dan aanwervingen.
Over het algemeen loopt de vangst van makreel op zijn einde in augustus of september. De visserij in Ålesund heeft zich gespecialiseerd in gezouten kabeljauw en versneden kabeljauw. Het hoogseizoen voor de garnalen loopt van april tot september. Hiervoor worden grote trawlers gebruikt, die vertrekken in de Barentszzee en tot Svalbard en Groenland varen. Vis en andere waterdieren worden op verschillende plaatsen verwerkt tot verse en diepgevroren producten voor de consumptie-industrie en de rechtstreekse export.
Nordland (een graafschap in het noorden): het seizoen van de kabeljauw loopt van januari tot april; de walsvisvangst: van mei/juni tot augustus; de vangst op koolvis/haring: van september tot midden december.
Troms: kabeljauw: van januari tot mei; koolvis: van juni tot augustus; haring: oktober tot midden december.
Finnmark: heel het jaar door, maar vooral in april/mei.
Taalvaardigheid
De meeste werkgevers werven het liefst personen aan die Noors begrijpen en zich in een Scandinavische taal kunnen uitdrukken. Slechts enkele buitenlandse werkkrachten die naar Noorwegen komen, hebben ervaring of volgden een opleiding in de visserij. Ze hebben dus nood aan een opleiding en daarom wordt een afdoende begrip van de taal als noodzakelijk beschouwd. Om ongevallen te voorkomen en opdat ze correct zouden kunnen werken, moeten de werknemers ook in staat zijn om de instructies te lezen en te begrijpen en moeten ze de machines correct kunnen bedienen.
Vereiste opleidingen
Als gekwalificeerd werknemer moet u in het bezit zijn van een ‘fagbrev’ of een certificaat dat uw opleiding en vaardigheid bewijst om in de visindustrie, viskwekerij en visserij zelf te kunnen werken. Het is echter ook mogelijk om een baan te krijgen waarvoor geen bijzondere kwalificatie nodig is, zoals het in ontvangst nemen van de vis op de kade, of voor de verwerking ervan, ook al is enige ervaring op dit gebied uiteraard aangewezen.
In Finnmark wordt er een professionele opleiding (AMO) gegeven aan de Filleting School van Båtsfjord. Deze cursus ontstond door een samenwerking van het Noorse Arbeidsbestuur van de drie meest noordelijke graafschappen en de visindustrie van Finnmark. De opleidingscyclus wordt heel het jaar door hernomen en duurt 4 weken. Buitenlanders kunnen zich ook inschrijven. U krijgt de opleiding als u een werkaanbieding van een onderneming hebt ontvangen.
Andere voorwaarden
U moet beschikken over een medisch certificaat waarin staat dat u aan geen enkele chronische ziekte lijdt, zoals tuberculose, ... Het gaat om een certificaat dat in het bijzonder voor de voedingsproductie wordt gebruikt. Als u in een ander Scandinavisch land woont, moet u in het bezit zijn van een ‘Nordisk flytteattest’.
Hoe werk vinden?
Het merendeel van de aanbiedingen zijn voor het noorden van Noorwegen, met andere woorden de drie meest noordelijke graafschappen: Nordland, Troms en Finnmark. Als u er een baan wilt vinden, kunt u contact opnemen met uw EURES-adviseur voor gedetailleerde informatie over de lopende vacatures. Hij zal u informatie kunnen geven over de arbeidsomstandigheden, verblijfmogelijkheden, het loon, ... Een aantal werkgevers verkiezen om hun vacatures niet op het internet te zetten en werken liever samen met wervingskantoren en/of EURES-adviseurs. www.eures.no
Rechtstreeks contact opnemen met de ondernemingen heeft niet veel zin. Zij kunnen de aanvragen immers niet beantwoorden. Als ze werkvolk nodig hebben, plaatsen ze een aankondiging op de site van het Noorse wervingskantoor: www.aetat.no (zie hieronder).
De banen voor visfileerders worden traditioneel voorbehouden voor vrouwen. Voor taken waarvoor geen bijzondere kwalificatie vereist is, zoals het in ontvangst nemen van de vis op de kade of ander zwaar werk, het doden, snijden en pekelen, worden meestal uitgevoerd door mannen. Zie op het internetadres: www.aetat.no. Ga naar de link ‘Industriarbeid’ en vervolgens naar ‘Prosess- og maskinoperatør’.
De meeste werkgevers zullen een cv vragen waarin u uw opleiding, beroepservaring en enkele persoonlijke details zet, zoals uw persoonlijke interesses en hobby’s. Neem echter eerst contact op met uw dichtstbijzijnde EURES-adviseur! www.eures.no
Hou rekening met wat volgt
Als u niet afkomstig bent van de noordelijke kust van Noorwegen kunnen de omgeving, het landschap, het klimaat en de werkomstandigheden overkomen als een heel andere wereld! De winter zal erg lang en somber lijken, de bevolking is er erg schaars en de gemeenschap ligt ver verwijderd van het stadsleven. De mensen en de taal kunnen in het begin onbegrijpelijk overkomen, maar als u zichzelf wilt integreren, moet u een inspanning doen om deel te nemen aan het lokale leven en moet u deelnemen aan de evenementen die er plaatsvinden. Met andere woorden, u moet de plek waar u bent en de mensen die er wonen en kans geven, en vooral ook uzelf de tijd gunnen om u aan te passen. Eens het lente is en de dagen langer worden, wordt het al heel anders. Als u van grootse ruimtes houdt, dan wordt het leven in Noorwegen en in het hoge Noorden voor u een ultieme ervaring!
Het werk kan af en toe moeizaam gaan en monotoon lijken. De plaats waar u werkt is koud en lawaaierig en er hangt een sterke visgeur. In bepaalde periodes zal u heel wat extra uren moeten presteren en heel erg laat moeten werken. Personen die in de visindustrie willen werken, moeten over voldoende kennis van de situatie beschikken en dit werk werkelijk willen doen. Het mag vooral niet worden beschouwd als een manier om naar Noorwegen te gaan en eens iets anders te doen. De werkgevers zijn op zoek naar personen die ze kunnen vertrouwen en verwachten dat u minstens een jaar blijft, tenzij uiteraard anders vermeld in uw overeenkomst.
De werkgevers zijn vooral geïnteresseerd in een stabiele ploeg werknemers en verwachten een engagement van minstens een jaar, tenzij anders vermeld in de advertentie. Bijna geen enkele werknemer neemt personen aan enkel tijdens de zomer, omdat het een te korte periode is. Bovendien gaat de fabriek vaak enkele weken dicht in juli, net zoals veel ondernemingen in Noorwegen.
Het is mogelijk dat er ook niet-betaald verlof is, met andere woorden periodes met te weinig werk. Dit zou het u moeilijk kunnen maken op financieel gebied. Raadpleeg de bijlage die hierover handelt.
Het uurloon ligt rond de NOK 110. Het is bovendien mogelijk dat u aan een stukloon werkt en dat u extra uren moet presteren.
Verblijfplaats
De meeste werkgevers huren gemeenschappelijke huizen, wat betekent dat u een eigen kamer hebt, maar de zitkamer, keuken en badkamer deelt met medehuurders. Sommige werkgevers huren ook appartementen. De huurprijs kan sterk variëren en hangt af van de verblijfplaats in kwestie. Er wordt een basismeubilair en een keukenuitrusting voorzien.
Werkloosheidsuitkeringen voor werknemers die worden ontslagen in de visindustrie
Gebrek aan grondstoffen/vis:
Gedurende bepaalde periodes hebben de visindustrie en –producenten een gebrek aan de nodige grondstoffen/vissen om een regelmatige productie aan te houden. Dit kan komen door ongunstige weersomstandigheden, wanneer de visquota werden bereikt, of voor nog andere redenen die buiten de wil van de werkgever liggen.
Niet-betaald verlof:
Een gebrek aan grondstoffen kan leiden tot het ontslag van werknemers zonder een schadevergoeding, of tot een lager loon dat overeenstemt met deeltijds werk.
Als u wordt ontslagen
Als u wordt ontslagen, kunt u zich laten registreren als werkzoekende bij uw lokaal tewerkstellingsagentschap. U kunt een aanvraag indienen voor een werkloosheidsuitkering, die zal afhangen van de rechten die u verwierf in een ander land van de Europese Economische Ruimte (European Economic Area, EEA).
Werkloosheidsuitkering – E301:
U hebt een E301-formulier nodig, dat u kan krijgen in het land waar u normaal woont, vóór u naar Noorwegen komt. Het E301-formulier wordt opgesteld op basis van een dossier dat wordt afgeleverd door uw laatste werkgever, en ontvangt u via het officieel organisme dat verantwoordelijk is voor de werkloosheidsuitkeringen in het land waar u normaal woont (dienst voor tewerkstelling, werkloosheidsfonds, vakbond, ...).
Om de rechten op een werkloosheidsuitkering die u verwierf in het land waar u normaal woont te laten transfereren, moet u een baan vinden binnen de 12 weken die volgen op uw aankomst in Noorwegen, en moet u in het totaal minstens 8 weken voltijds hebben gewerkt in een opeenvolgende periode van 12 weken (‘Aanwervingsvoorwaarden’). U moet ook gedurende een periode van minstens 14 weken voltijds hebben gewerkt in het land waar u normaal woont tijdens het voorbije kalenderjaar (of een periode van minstens 32 weken tijdens de 3 voorbije kalenderjaren).
Werkzoekenden die hun rechten op een werkloosheidsuitkering hebben verworven in een Scandinavisch land moeten niet voldoen aan deze aanwervingsvoorwaarden. Dit betekent dat alle personen die voorheen recht hadden op een werkloosheidsuitkering of een uitkering trokken in Noorwegen gedurende de 5 jaar voor ze zich inschreven bij een wervingsagentschap, niet moeten voldoen aan deze aanwervingsvoorwaarden. In deze gevallen wordt enkel rekening gehouden met de baan die men had gedurende het voorbije kalenderjaar (ofwel, indien nodig, gedurende de 3 laatste kalenderjaren).
Recht op een Noorse werkloosheidsuitkering:
Als u gedurende een afdoende lange periode in Noorwegen hebt gewerkt, hebt u het recht om een werkloosheidsuitkering aan te vragen op basis van wat u tijdens deze periode in Noorwegen hebt verdiend. De werkloosheidsverzekering wordt gedekt door de belastingen die u hebt betaald als werknemer. U moet tijdens het voorbije kalenderjaar minstens NOK 67.700 hebben verdiend, of een totaal van NOK 54.170 gedurende de 3 voorbije kalenderjaren. (De cijfers worden berekend vanaf 2002 en veranderen jaarlijks op 1 mei).
U kunt bovendien het E301-formulier van het land waar u woont gebruiken, om zo tot een betere referentiebasis te komen.
EURES - Tromsø, oktober 2002